Als we onze bildungsroman aan je moesten voorlezen, zouden we kunnen zeggen dat er een internetaspect was aan elke ervaring die ons gevormd heeft. We hebben vrienden en vijanden gemaakt online, we hebben onze proefwerken voorbereid online, we hebben feesten en studiesessies gepland online, we zijn online verliefd geworden en hebben het online ook weer uitgemaakt. Het Web is voor ons geen technologie die we moesten leren of die we in de vingers hebben moeten krijgen. Het Web is een proces dat continu plaatsvindt en dat continu, voor onze ogen, verandert; met ons en door ons.

Vervolgens pleit Czerski voor een transparante democratie, waar niet vanuit de hiërarchie, maar vanuit het netwerk gedacht wordt. Hij tackelt ook vooroordelen. Zo merkt hij terecht op dat voor sommigen illegaal downloaden voorkomt uit frustratie met de verouderde distributiemodellen, niet uit gierigheid.

Maar de Pool heeft het overduidelijk wel over een webelite, getuige constateringen als deze:

Wij zijn het gewend om met iedereen een dialoog aan te kunnen gaan, ook een professor of een popster, en we hebben geen kwalificaties nodig die gerelateerd zijn aan sociale status. Het succes van de interactie hangt er alleen maar van af of de inhoud van onze boodschap als interessant en een antwoord waard wordt beoordeeld. En als we, dankzij samenwerking, voortdurende onenigheid of het verdedigen van onze argumenten, vinden dat onze meningen over een aantal zaken simpelweg beter zijn, waarom zouden we dan geen serieuze dialoog met de overheid mogen verwachten?

De meeste webkinderen beginnen gewoon te gillen als ze een popster zien. De meeste webkinderen interesseert zich helemaal niet voor de overheid, die maken zich meer zorgen om hoeveel views hun YouTube-kanaal heeft.

Maar voor ik in de cynische val trap: het positieve mensbeeld en het optimisme uit dit manifest, werkt verfrissend. Zoals Stijn Meurkens op Twitter terecht opmerkt: hier is media-aandacht voor nodig. Om uiteindelijk tot een goede discussie te komen. Wie zijn die kinderen van het web? En hoe kunnen ze die nieuwe waarden in de maatschappij verweven?

Hier is het laatste woord nog niet over geschreven.

And we’re done! Wow! Just wow. You helped us raise a mind-blowing total of $140,201. Not sure we have the words to thank you all properly.

— Matter (@readmatter) March 24, 2012

Nerds Jim Giles (schreef voor Nature, The Atlantic, The Economist en New Scientist) en Bobbie Johnson (GigaOM, The Guardian, BBC, Businessweek en The New York Times) storen zich aan oppervlakkige en op pageviews gerichte journalistiek. Daarom bedachten ze Matter, een betaald (!) magazine over technologie en wetenschap dat één verhaal per week brengt. Niet zomaar een stukkie, maar ,,gripping exposes of online crime, untold tales of environmental threats, inside stories about revolutionary technologies and exclusive reports from the most controversial research labs.” En dan ook nog eens meeslepend geschreven.

Naar eigen zeggen hadden ze het idee voor Matter al helemaal uitgedacht en uitgerekend en plaatsten ze het puur als alternatieve vorm van marktonderzoek op Kickstarter, een crowdfundingplatform waar ondernemende creatievelingen donaties kunnen ophalen voor een idee. Elk Kickstarter-project moet een begeleidend filmpje publiceren. Matter toonde dit:

Binnen 48 uur stond de teller op 75.000 dollar. Bovenstaande beloftes waren voor de mensen die naar betere journalistieke verlangen genoeg om naar de portemonnee te grijpen.

Dat stuitte op nogal wat kritiek, want die beloftes van Matter waren eigenlijk nogal…, vaag. De New Yorkse blogger Stephen Robert Morse schreef het meest populaire tegenstuk:

To potential Kickstarter donors who hope to save journalism: Invest in business models that has been thought out and created to do more than produce one long-form article every week. This project is just something cute, like a meme-of-the-week. It lacks a thorough plan.

Bovendien verschijnen er dagelijks toch al duizenden techy stukken?

Giles en Johnson voelden zich genoodzaakt hun idee verder toe te lichten. Giles gaf toe dat er al genoeg nieuws over technologie en wetenschap verschijnt, maar hekelde het gebrek aan onderzoeksjournalistiek: ,,with the notable exception of Wired, which other publications focus on this kind of material?” Johnson vertelde aan de blog Slipr dat een editie van Matter 99 dollarcent kost en beschikbaar is op onder andere de Kindle en iPad.

Daarmee spelen ze slim in op de ebookshype binnen de journalistiek. Sommige auteurs verdienen tienduizenden dollars met verhalen die door hun lengte niet in een krant of een magazine passen en te kort zijn voor een boek. Op de Amazon Kindle of via fraai vormgegeven services als Atavist verkopen ze met succes hun ‘longform’-werk.

Ik vind dat een interessante trend, maar mis vaak de journalistieke urgentie. Vast smullen, een verhaal over een mislukte bankroof in Stockholm, maar waarom zou ik het moeten lezen?

Het lijkt alsof de mannen achter Matter dat bezwaar pareren door te verslaan hoe de toekomst van onze planeet (en het heelal, for that matter) wordt vormgegeven.

Maar dat is niet de belangrijkste reden dat ik hun initiatief toejuich. Het stoerste aan Matter is dat Giles en Johnson niet rustig afwachten tot iemand anders de journalistiek nieuw leven inblaast, maar dat ze zelf hun vak opnieuw proberen uit te vinden.

Ze experimenteren – geheel in de geest van Clay Shirky’s iconische stuk Newspapers and thinking the unthinkable – vanuit hun journalistieke waarden met nieuwe media. De manier waarop ze hun campagne hebben opgezet belooft veel goeds. De Britten combineerden nieuwe financieringsmethodes (crowdfunding: doneer $10 voor de eerste verhalen, $50 voor de eerste zes, $100 voor de eerste tien, $300 voor de eerste vijftig en $1000 voor de eeuwigheid) met sterke communicatie en gehaaid ondernemen. Zo vertelde Giles aan Reuters dat hij best met kranten wil samenwerken. Als de kranten meebetalen aan een reportage mogen zij het breaking news hebben en gaat Giles met de vijfduizendwoordenversie aan de haal.

Dus natuurlijk kun je van tevoren de Kony-interpretatie van de journalistiek neersabelen – ‘de oprichters zijn te onbekend‘, ‘crowdfunded journalistiek is niet onafhankelijk‘ en ‘alle donateurs zijn meelopers‘ – , maar Giles en Johnson steken tenminste de handen uit de mouwen. Resultaat: 140.000 dollar startkapitaal voor hun journalistieke droom. Ik ben nu vooral heel benieuwd naar Matter, jaargang 1, nummer 1.

Now just the little matter of getting started to deal with. Looks like it’s time to get to work.

— Matter (@readmatter) March 24, 2012

Heel slim om zo’n goed doel op deze manier hipstercredibility te geven. Grappig genoeg hebben ze wel een verschrikkelijk suffe site.

Heb je de #stopkony-hype gemist? Lees het overzichtsstuk dat ik voor nrc.next schreef: De grand finale van het nieuwe actievoeren.

„Als dit één nacht in Amerika zou gebeuren, zou het op de cover van Newsweek staan”, zegt Russell op beelden die toen geschoten zijn. Hij was van plan een documentaire over Darfur te maken met twee studievrienden, maar toen namen de jongens zich voor de aandacht van de westerse wereld te richten op de gruweldaden van Kony. Met succes. Sinds 2004 voeren zij onder de noemer Invisible Children een ‘oorlog voor vrede’ en hun laatste project, de internetvideo Kony 2012, is een hit die zijn weerga niet kent. Doordat beroemdheden als Justin Bieber, Rihanna en Oprah Winfrey over de video twitterden, zijn sinds 5 maart hashtags als #stopkony continu trending topic op Twitter en bekeken 78 miljoen mensen de dertig minuten durende film.

In de video komen alle aspecten van het moderne actievoeren samen. Het Tahrir-plein flitst voorbij, de chronologie wordt verbeeld met een Facebook Timeline. De symboliek druipt van het beeldgebruik af en er wordt geen enkel emotioneel cliché geschuwd. Russell betoogt dat iedereen vanuit zijn of haar slaapkamer de wereld kan veranderen. „99% of the planet doesn’t know who Kony is. If they did, he would have been stopped years ago.” Als wij rondtwitteren hoe slecht Kony is, dragen we bij aan zijn neergang. Want meer aandacht voor Kony betekent meer druk op politieke leiders om in te grijpen.

Dat is Russell naar eigen zeggen al eens gelukt. Zijn stichting maakte in 2006 de documentaire Invisible Children en toerde door het land. Overal waar de actiegroep kwam, organiseerde ze actiegroep protestbijeenkomsten. Tot aan politiek Washington en de bank van Oprah toe. In 2010 stuurde Obama honderd legerspecialisten naar Oeganda om het leger te ondersteunen in de zoektocht naar Kony. „Omdat wij burgers om gerechtigheid vroegen”, zegt Russell.

Dat uitstekende track record maakt de Kony 2012-campagne extra sterk: er is jarenlang naar deze actie toegewerkt. Het enige wat er nu nog nodig is om Kony op te pakken, is een ‘experiment’, zoals Russell het in de video noemt. Elke kijker moet nog één zetje geven en over Kony twitteren. Dat is de kracht van Kony 2012: het geeft de internetter eindelijk het gevoel dat hij wél vanachter zijn computer de wereld kan veranderen. Jarenlang schreven journalisten (inclusief schrijver dezes) dat digitaal protest niet verder gaat dan een muisklik: click-activism. En nu is daar opeens Russell die zegt: dat klikken op de like-button is waar het om draait. We moeten Joseph Kony beroemd maken. Wereldnieuws. Dat kan alleen als wij met miljoenen liken, retweeten, mailen en rebloggen. Elk bericht verhoogt de druk op de politiek. „If we succeed, we change the course of human history” houdt Russell ons voor. Want als Kony door een internetactie opgepakt wordt, is daarna alles mogelijk. Het enige wat de Facebookgeneratie dan nog moet doen om onrecht uit de wereld te helpen, is lawaai maken.

Maar voor het zover is, moeten we van Russell en zijn stichting eerst de aandacht vragen van twintig beroemdheden en twaalf (overwegend Amerikaanse) beleidmakers. Want ‘when they speak, the world listens’ en ‘when they agree, change happens’. Het gewenste gevolg van die druk is een militaire interventie waarbij Kony gepakt wordt (hopelijk zonder het doden van kindsoldaten), zodat hij voor het Internationaal Strafhof in Den Haag kan verschijnen.

Op dat verhaal valt nogal wat af te dingen. Zo is Kony al over de top van z’n macht heen en zwerft hij met een paar overgebleven volgelingen door Congo, Zuid-Soedan en de Centraal Afrikaanse Republiek. ‘Hoeveel van jullie weten dat er vorig jaar meer Ugandezen zijn overleden bij verkeersongelukken (2.838) dan het aantal doden dat de afgelopen drie jaar is gevallen als gevolg van LRA-aanvallen in heel Centraal-Afrika (2.400)?’, schrijft de Oegandese activist en blogger Teddy Ruge. Hij is onderdeel van een tegenbeweging, die net als de campagne zelf, door miljoenen mensen gevolg word.

Officieuze leider van die tegenstroming is een 19-jarige Canadese student politicologie, Grant Oyston. Hij richtte op 8 maart een speciaal blog op tegen Kony 2012, visiblechildren.tumblr.com. Zijn openingsbericht is door 38.571 andere blogs overgenomen en door meer dan een miljoen mensen gelezen. In dat artikel wijst Oyston er onder meer op dat de non-profit organisatie achter Kony 2012 van de 8,6 miljoen dollar die het in 2011 uitgaf, slechts 32 procent besteedde aan projecten in Oeganda. De rest ging op aan salarissen, reiskosten en productie.

Maar verreweg de meest gehoorde kritiek is de simplistische weergave van de problemen in Oeganda. Russell legt in de film het verhaal aan zijn vijfjarige zoontje uit, en dus ook aan de kijker. Er is een bad guy, die moet opgepakt worden, en dat regelen we door er soldaten naar toe te sturen.

Afrika-kenner en internetdenker Ethan Zuckerman haalt op zijn blog een Congolees onderzoek aan waaruit blijkt hoe gevaarlijk het kan zijn om problemen in Afrika simpel te verpakken. De onderzoeker, Severine Autesserre, schrijft dat de problemen in Oost-Congo door westerse journalisten als volgt zijn samengevat: rebellenlegers gebruiken massaverkrachting als wapen in een oorlog om coltan – mineraalerts dat essentieel is voor de ontwikkeling van telefoons en computers. De oplossing voor dit probleem lijkt simpel: geen bloedmineralen meer gebruiken in telefoons. Het gevolg is dat het delven van deze mineralen nu in het illegale circuit zit, waardoor de industrie nu in handen is van rebellen, die bovendien steeds vaker massaverkrachtingen als wapen inzetten omdat deze meer aandacht en dus een betere positie aan de onderhandelingstafel opleveren. Een simpel verhaal kan verschrikkelijke gevolgen hebben, betoogt Autesserre.

De Kony 2012-campagne heeft dezelfde eenvoudige verhaalslijn als het bloedmineralenverhaal. Er wordt niet uitgelegd wat Kony drijft, waarom hij ooit begonnen is, hoe Oeganda weer opgebouwd wordt. Je ziet alleen een Amerikaanse vader en zoon die samen, met hulp van miljoenen internetters, ‘the bad guys’ pakken. En die simpele boodschap werkt, vertelde Russell zaterdag in een interview met Reuters. „Deze video is niet het antwoord op de Oegandese problemen, het is de toegangspoort tot een discussie. Miljoenen mensen weten nu wie Kony is.”

Zelfs de grootste critici van Kony 2012 erkennen dat door de campagne de druk op politici toeneemt. Alle strategieën en technologieën die de laatste jaren door actievoerders zijn uitgevonden zijn met Kony 2012 geperfectioneerd. Alles zit erin: van de armbandjes – à la Lance Armstrongs Livestrong – tot de Facebook-groep en van de Arabische lente-filmpjes tot de steun van Shepard Fairey – de kunstenaar die Obama’s Hope-poster maakte. Het is de grand finale van het nieuwe actievoeren. Zo moet het dus, een online campagne. Dit is het hoogst haalbare. Kony 2012 heeft de standaard gezet: de komende jaren zien we waarschijnlijk talloze kopieën voor andere goede doelen.

Tenzij het lawaai maken niet werkt, dan is 1 januari 2013 een bijzonder pijnlijke dag voor Invisible Children. Hoewel het Russell eerder gelukt is om met likes en retweets honderd Amerikaanse adviseurs in Oeganda te krijgen, is een veelvoud aan lawaai geen garantie voor een succesvolle militaire interventie, ergens in de jungle van Centraal-Afrika.

De grote uitdaging is om de miljoenen moderne actievoerders betrokken te laten blijven. Want als ze na één like tevreden achterover leunen, verandert er weinig. Daar lijkt Russell over nagedacht te hebben: zo staat er een overstap van digitale wereld naar de straten van elke stad op het programma. In de video roept hij kijkers op om 20 april overal Kony 2012-posters op te plakken. „The rest of the world will go to bed Friday night and wake up to hundreds of thousands of posters demanding justice on every corner.” Wie overtreft dat?

Elke concertganger herkent bovenstaand verhaal: wie heeft zich niet geërgerd aan mensen die hun eigen gebabbel belangrijker vinden dan wat de kunstenaar op het podium doet?

Natuurlijk, iedereen praat tussen de nummers door even. Maar boven de muziek uit verhalen in elkaars gezicht blaffen, alsof je in een kroeg bent, verpest de sfeer. De meest prangende vraag die dan opkomt: waarom betaal je voor een concert om er alleen maar slap te komen lullen? Bij gebrek aan een goed antwoord zijn venijnige opiniestukken geschreven over de praters, stickers gedrukt en in Londense clubs hangen ze zelfs briefjes op: ‘If you’re talking when a band is playing, we’ll tell you to shut up’. Het werkte allemaal niet.

Tijd voor een nieuwe aanpak, dacht ik na het concert van Roosbeef. Ik kroop achter m’n laptop, maakte de blog bierdouche.nl aan en schreef: ‘Verpesten verdwaalde kroegtijgers met hun luidruchtige gebral een prachtig concert? Kieper een biertje over ze heen. Na wat noodzakelijk rumoer is het punt dan duidelijk.’

Opschrijven was een goede catharsis, tevreden ging ik slapen. ‘Muziekliefhebbers verenigt u’, had ik nog, weinig origineel, getwitterd. En de volgende morgen kwam ik er slaapdronken achter dat ze dat inderdaad gedaan hadden. Tussen de honderden tweets zat zelfs een poster voor de poppodia met daarop het nieuwe bierritueel (dank daarvoor, Eelke de Blouw). Lang leve internet, dat we elkaar gevonden hebben in deze gezamenlijke missie.

Tegenstanders zijn er natuurlijk ook. In twee groepen: 1) ‘Als ik betaald heb voor mijn kaartje, mag ik zelf weten wat ik doe’. Dat is de vijand, de echte. 2) Concertgangers die ook willen genieten als de artiest een intiem moment creëert, maar bang zijn voor represailles na een bierdouche:

Voor hen heb ik een anekdote uit mijn jeugd: in de kroeg waar ik bier leerde drinken, gold een simpele regel: tongzoenen op de dansvloer = bierdouche. Wie zich toch overgaf aan de lusten en dat moest bekopen met een biertje in de nek, werd niet boos. Die dacht: ‘o ja, stom van me’. Dus als we het maar genoeg blijven rond-twitteren en liken, is de bierdouche tegen gebral binnen no-time Hollandse folklore.

(Aan de radio zal het niet liggen: maandagavond wilde Roosmarijn Reijmer van 3FM meer weten over het nieuwe bierritueel, Studio Brussel discussieerde erover met een concertprogrammeur en vannacht verkondigde ambassadeur Howard Komproe het bierdoucheritueel op Radio 1)

Your losses are more visible than ever. Ubiquitous connectivity plus social media equals high virality. In other words, news now travels fast. So when your early-stage venture fails, your friends are going to know about it.

Why does this matter? It’s generally accepted that most people are risk-averse (PDF) — they’ll take the sure thing over a potentially higher, but uncertain, payoff. In the age of high virality, your personal and professional losses are amplified and more visible than ever before, effectively increasing the downside of quitting your known but undesired path. This means that most people, already extremely cautious, are finding it more difficult than ever to jump ship.

Interessante theorie, gevonden via @timdegier op de Harvard Business Review, over hoe we minder risico zouden durven te nemen – bijvoorbeeld het beginnen van een blog – omdat IEDEREEN van het eventuele falen kan meegenieten op Facebook en Twitter.

studio JUX tijdens de Modeweek. Foto: Peter Stigter

Tegelijkertijd is de beloning ook toegenomen. Mocht je na het nemen van risico wél slagen, dan krijg je véél meer lofuitingen, felicitaties – en dus gratis publiciteit – door diezelfde netwerken.

Dat zag ik afgelopen weekend gebeuren, toen m’n vriendin en ontwerper Jitske Lundgren met hun eco designer label studio JUX de Green Fashion Competition van de Amsterdamse Modeweek wonnen (goed voor 25k). Op Facebook gonsde het nog lang na, op een goede manier.

Kortom: we moeten leren schijt te hebben aan wat mensen in eerste instantie (via sociale media) voor negatiefs zeggen, en gewoon wél de stap durven nemen, en mocht het dan lukken…, laaf je dan lekker aan die warme golf van liefdesbetuigingen.

Deresiewicz woont in een soort Brooklyn qua hipstergehalte: Portland. Hij vindt heel veel van zijn buurtgenoten bijzonder voorkomend en gelikt. Ze schelden je niet uit, zoals de punkers, en strooien ook niet met bloemen. Ze zijn vooral, gewoon, vriendelijk. Na lang peinzen, want dat doen essayisten, wist Deresiewicz wat die hipsters bond: verkopen!

The millennial affect is the affect of the salesman. Consider the other side of the equation, the Millennials’ characteristic social form. Here’s what I see around me, in the city and the culture: food carts, 20-somethings selling wallets made from recycled plastic bags, boutique pickle companies, techie start-ups, Kickstarter, urban-farming supply stores and bottled water that wants to save the planet.

Today’s ideal social form is not the commune or the movement or even the individual creator as such; it’s the small business. Every artistic or moral aspiration — music, food, good works, what have you — is expressed in those terms.

Call it Generation Sell.

Hipsters vinden non-profits cool, maar sluiten zich er niet bij aan. Ze beginnen er liever zelf eentje, met winstoogmerk.  En dat vriendelijke gedrag is opeens ook te verklaren: wie niemand tegen het hoofd stoot, verkoopt meer. Vermijd negativiteit, want het jaagt klanten weg.

En inderdaad, als ik hier in Amsterdam om me heen kijk, zie ik Strawberry Earth een groene variant op Groupon beginnen, Jiri Brandt en Samuel Levie – voorvechters van goed eten –  eigen worst verkopen en heeft mijn vriendin een ecologisch en fairtrade modemerk opgericht dat inmiddels in negen landen verkoopt.

Zijn het idealisten vanuit opportunisme? Nee, ze hebben wel degelijk een motief.  Allemaal willen ze de wereld verbeteren en allemaal doen ze dat door iets te verkopen. Je kan wel roepen, maar een materiële uiting van je gedachtengoed verkopen is krachtiger. Waar het geld is, ligt de macht. Roepen met een bord in je hand is zinloos, want er wordt toch niet naar je geluisterd.

Rond verhaal, toch? Bijna, want tegelijkertijd protesteren jongeren wereldwijd tegen het systeem. Zij doen wat ze in de sixties ook deden: bezetten, aandacht vragen, roepen om verandering. Dat doet in niets denken aan een generatie gladde verkopers. En misschien roepen die Occupy’ers en indignados daarom zoveel weerstand op. Ze hebben geen agenda en geen plan.

Dat was ook hoe meester-commentator Matt Taibbi over de Occupy-beweging dacht. In een schitterend stuk voor The Rolling Stone uit hij zijn ongenoegen over het gebrek aan agenda en dat de financiële topmannen zich toch niks aantrekken van ‘langharig ongewassen tuig’.

Maar Taibbi is van gedachten veranderd:

But now, I get it. People want to go someplace for at least five minutes where no one is trying to bleed you or sell you something. It may not be a real model for anything, but it’s at least a place where people are free to dream of some other way for human beings to get along, beyond auctioned “democracy,” tyrannical commerce and the bottom line. We’re a nation that was built on a thousand different utopian ideas, from the Shakers to the Mormons to New Harmony, Indiana. It was possible, once, for communities to experiment with everything from free love to an end to private property. But nowadays even the palest federalism is swiftly crushed. If your state tries to place tariffs on companies doing business with some notorious human-rights-violator state – like Massachusetts did, when it sought to bar state contracts to firms doing business with Myanmar – the decision will be overturned by some distant global bureaucracy like the WTO. Even if 40 million Californians vote tomorrow to allow themselves to smoke a joint, the federal government will never permit it. And the economy is run almost entirely by an unaccountable oligarchy in Lower Manhattan that absolutely will not sanction any innovations in banking or debt forgiveness or anything else that might lessen its predatory influence.

De demonstranten zijn het zat dat je altijd alert moet zijn of je niet door een bank genaaid wordt. Een wereld waar het alleen maar draait om geld verdienen, en niet om waarde creëren:

We see 10 million commercials a day, and every day is the same life-killing chase for money, money and more money; the only thing that changes from minute to minute is that every tick of the clock brings with it another space-age vendor dreaming up some new way to try to sell you something or reach into your pocket.

En daar vinden de hipsters en Occupy’ers elkaar. Ze willen allebei het systeem van de geldwolven onderuit halen. Ze willen een samenleving die draait om waarde, en niet om geld. Daarom creëren de hipsters hun eigen producten en beginnen ze in Brooklyn, Neuköln en de rafelranden van het Amsterdamse centrum hun minimaatschappijen. Waar je échte, duurzame, en originele producten kan krijgen. Waar de hipsters het systeem van binnenuit veranderen, duwen de Occupy’ers er tegen aan. Zij blijven roepen vanuit hún minimaatschappijen, de tentenkampen, om Grote Veranderingen. Ze bouwen een tegenbeweging op zoals dat nog nooit gedaan is.  Of je nu hipster of Occupy’er bent, drop out, en neem het heft in eigen handen.