Category Archives: Literatuur

Tot mijn drieentwintigste sprak ik met niemand over goede boeken. Toen ontmoette ik Tim de Gier, Toine Donk en Daniël van der Meer en richtten we de literaire talkshow Literaturfest op. Inmiddels heb ik met onder andere Katja Schuurman, Jelle Brandt Corstius, Faberyayo, Peter Vandermeersch, Art Rooijakkers, Hugo Borst en Philip Huff over hun favoriete boek gepraat en durf ik zelfs mijn mening over boeken op deze blog neer te pennen. Onder één voorwaarde: dat ik niet gehinderd wordt door enige voorkennis.

PS. Alle boekhandelaars zouden curatoren moeten zijn.

Vet: Salman Rushdie beveelt m’n fotocollectie aan

Al drie jaar lang verzamel ik foto’s van werkende schrijvers op writersatwork.pfauth.com. Dat ging allemaal lekker z’n gangetje. Niets aan de hand. Tot een paar dagen geleden.

Toen tweette Salman Rushdie dat hij zijn foto gevonden had:

Nu denk ik bij elke levende schrijver die ik upload: maar wat zou hij/zij van dit fotootje vinden?

PS. Elke dag zo’n foto ontvangen? Volg de Tumblr of het twitteraccount:

Ramsey Nasr als Howard Roark. Overal op het toneel hingen camera's die de tekeningen van Roark vastlegden. Deze beelden werd groot geprojecteerd. Een prachtige vondst. Foto: Jan Versweyveld

Leer Howard Roark kennen en je leven is nooit meer hetzelfde

Het is een dagelijkse strijd: durven doen wat je mooi en nodig vindt, zonder je te laten sturen door de likes, retweets en reblogs van anderen.  Werken aan een lang project dat je niet direct erkenning oplevert, maar je op de langere termijn veel gelukkiger maakt; ik merk dat het in een tijdperk van instant feedback van facebook- en twittervrienden steeds moeilijker wordt. Dat schreef ik vorig jaar op voor NRC, nu publiceer ik vandaag op De Correspondent een remedie: The Fountainhead (1943) van Ayn Rand.

Fountainhead1994Dit boek gaat over twee studiegenoten die allebei architect willen worden. Eentje is een laffe conformist die precies weet wie hij moet bespelen om hogerop te komen en daar met een gerust hart zijn tekeningen op aanpast. De ander is de meest integere kunstenaar waar je ooit over zult lezen. De ultieme egoïst. De man die alleen maar leeft voor zijn ideeën en niemand nodig heeft om die te bevestigen. Howard Roark is de naam. Een gek, dat is hij ook, zoals Steve Jobs een gek leek te zijn, maar het streven naar het ‘Roark-schap’ geeft mij in ieder geval de moed om iedere dag te proberen te doen wat ik mooi dan wel nodig acht, zonder dat ik me vastklamp aan wat anderen ervan vinden.

Enfin, lees bij De Correspondent de column die ik over The Fountainhead schreef, naar aanleiding van de prachtige toneelbewerking die Toneelgroep Amsterdam dit jaar op de planken brengt (met Ramsey Nasr als een weergaloze Roark). Lees het boek, zie het toneelstuk en laat Roark nooit meer uit je leven verdwijnen.

Herman Koch tijdens Literaturfest

Heel vet: we mogen het nieuwe boek van Herman Koch presenteren

Morgenavond mogen we met Literaturfest het nieuwe boek van Herman Koch – Geachte Heer M. –  presenteren. Zo’n grote eer dat ik het nog steeds niet kan geloven.

Kom je kijken? Want dat kan dus. Het is niet zomaar een presentatie. Het is een event. Kaartjes a 5 euro zijn bij Das Magazin te koop.

PS. Hier het Literaturfest-gesprek dat we in maart met Koch voerden, over F van Daniel Kehlmann.

De mens doet er niet toe. Het oeuvre daarentegen…

‘l’Homme c’est rien – l’oeuvre c’est tout.’

Prachtige uitspraak van Flaubert. Gevonden in een literair stuk van correspondent Joris van Casteren over Hafid Bouazza, de schrijver die na jaren van ziekenhuisopnamen, geploeter, drank-, drugs en medicijnverslaving het toch voor elkaar kreeg een nieuwe roman af te schrijven.

Ze dachten dat ie dood was, bij café De Zwart. Maar wat maakt het uit.

Vergeet het café, vergeet de presentaties, de avondjes, de sociale verplichtingen. Aan de arbeid. Laat het werk spreken.

Javier Marías – De verliefden (2012)

Belangrijk om te weten: de auteur is gedoodverfd Nobelprijs-laureaat. Dus met eerbied begonnen aan dit boek over een Madrilese boekenredacteur die elke morgen een schijnbaar volmaakt gelukkig stel ziet ontbijten. Wanneer het ‘perfecte paar’ weken niet komen opdagen, blijkt dat de man neergestoken is door een doorgedraaide parkeerwachter. Wat volgt is een liefdesgeschiedenis met iemand die wellicht bij een moord betrokken is. Dat laatste zorgt voor een dilemma: kun je iemand beminnen wanneer je weet dat hij een moordenaar is? Mariás vult bladzijde met bladzijde met bespiegelingen van de hoofdpersoon, die op mij een verstikkende uitwerking hadden. Ik kwam niet meer aan mijn eigen interpretatie toe omdat Marías alles al bijzonder inginieus voorkauwde. Ter vergelijking: in de serie Breaking Bad zit een soortgelijk dilemma. Maar omdat daar het drama voor zich moet spreken en zo de kijker ruimte geeft voor een eigen beleving, weet ik zeker dat de pijn die daar getoond wordt mij jaren langer bij zal blijven dan Marías beschouwingen.
Javier Marías – De verliefden (2012)

Eric Schlosser – Command and Control (2013)

We moeten weer bang zijn voor De Bom. Toen de Amerikaanse president Reagan in 1983 de atoomoorlog-film The Day After zag, realiseerde hij zich pas echt hoe gruwelijk een nucleaire wereldoorlog zou zijn en nam hij zich publiekelijk voor te stoppen met de wapenrace. Volgens onderzoeksjournalist Eric Schlosser (bekend van Fast Food Nation) hebben we weer zo’n angstgegner nodig. Hij schreef zes jaar lang aan Command and Control (2013), een reconstructie van hoe de VS haar kernwapenarsenaal opbouwde en beheerde. Vrijwel niemand is meer bezig met het risico van de duizenden kernkoppen op onze aarde, zegt Schlosser, terwijl het gevolg van één – al dan niet ongeplande – ontploffing desastreus zou zijn. Ik moest Schlosser voor de randprogrammering van de Nuclear Summit interviewen en ben me rotgeschrokken van de 500 pagina’s aan opgesomde ongelukken en keren dat de wereld maar net aan een nucleair ongeluk ontkwam. Zijn boek leest door de absurde informatiedichtheid niet makkelijk weg, maar zijn boodschap verdient een net zo groot publiek als The Day After.
Eric Schlosser – Command and Control (2013)

Kurt Vonnegut – Slaughterhouse-Five (1969)

Kurt Vonnegut is een auteur die je niet hoeft te lezen om van hem te houden, want er staan honderden gerustellende citaten van hem online waarmee hij onzekere hemelbestormers leert relativeren. Zo houdt Vonnegut je voor dat je vooral mag genieten van de kleine momenten, omdat die achteraf de grote momenten blijken. Slaughterhouse-Five is zijn meest invloedrijke boek en gaat over het geallieerde bombardement op Dresden in 1945. Vonnegut was daar bij, als krijgsgevangene, en overleefde de vuurzee omdat de Duitsers hem naar een diepe kelder hadden meegesleept. Het eindeloze relativeren komt heerlijk van pas wanneer je als ambitieuze jongeling de prestatiedruk voelt, maar wanneer je met dezelfde levenshouding de oorlog beschouwt, word je er moedeloos van. Vonnegut toont in dit boek de waanzin van massaslachtingen en zegt daarna dat die dingen nu eenmaal zo gaan. Dan is het geen geruststelling meer, dan is het alleen nog verschrikkelijk angstaanjagend. ‘Oorlogen blijven komen als gletsjers’, schrijft Vonnegut. So it goes.
Kurt Vonnegut – Slaughterhouse-Five (1969)

Tom McCarthy – Remainder (2006)

De naamloze hoofdpersoon loopt over straat, er ‘valt iets uit de lucht’, hij raakt in een coma en krijgt na een lange revalidatieperiode een schikking van 8,5 miljoen pond. Fijn, dat geld, maar hij heeft sinds de coma het gevoel constant toneel te spelen. Hoe kan hij, getraumatiseerd man die alles opnieuw heeft moeten leren, nog ‘echt’ zijn? Dat antwoord vindt hij pas op een huisfeestje, als hij een scheur in het badkamerplafond ziet en een deja-vu krijgt. Vanaf dat moment is zijn hele leven – en fortuin – gericht op het naspelen van die deja-vu. Ook al moet hij daar een gebouw voor ontruimen en 24 uur per dag acteurs inhuren. Dit is verreweg het meest vervreemdende en tegelijkertijd het meest meeslepende boek dat ik in tijden gelezen heb. McCarthy laat zien hoe maakbaar de wereld is als je geld hebt en hoever je dan de strijd voor het controleren van het oncontroleerbare kunt voeren.
Tom McCarthy – Remainder (2006)

Erich Maria Remarque – Im Westen Nichts Neues (1929)

Als een kunstenaar de waanzin van oorlog wil aantonen, komen er vaak granaatsplinters, bloed, stront en afgerukte ledematen aan te pas. Zo ook in Im Westen Nichts Neues (1929), dat ik voor de Moderne Klassiekers-reeks las, maar dan omlijst door de hartverscheurende overpeinzingen van een twintigjarige Duitse soldaat die zich realiseert dat hij – en zijn generatie met hem – voorgoed verloren is. De Eerste Wereldoorlog begon een eeuw geleden. Lees dit ter herinnering.
Erich Maria Remarque – Im Westen Nichts Neues (1929)

Joël Dicker – De waarheid over de zaak Harry Quebert (2014)

Dit boek, geschreven door een Zwitsers wonderkind (29), is zo door de Bezige Bij in de markt gezet dat het wel een bestseller moest worden. Zo geschiedde. ‘Als je de personages zult missen, is het een goed boek’, schrijft de hoofdpersoon, schrijver Marcus Goldman. Missie mislukt. Want hoewel ik de hartenwensen van de personages nu van binnen en buiten ken (ware liefde en waar schrijverschap vinden), en die ook mooi gespiegeld worden, laat hun lot me koud. Misschien omdat alles drie keer benoemd wordt, misschien door de vele plottwists. Ondanks – of misschien daardoor – dit gebrek leest het avontuur aangenaam weg en staan er 31, ja, 31, enthousiasmerende wijsheden over schrijven in (de auteur lijkt geobsedeerd door het analyseren zijn eigen beroep en bestaan).
Joël Dicker – De waarheid over de zaak Harry Quebert (2014)