Categorie: Interviewen

In mijn programma’s POM en Jonge Jaren probeer ik me te ontwikkelen tot een betere interviewer. Lessen die ik tegenkom of zelf leer, deel ik in dit openbare notitieboekje!

  • Interviewlessen uit mijn favoriete podcast: How I Built This

    How I Built This van Guy Raz staat in het lijstje van mijn favoriete podcasts.

    Raz vraagt oprichters van onder andere Starbucks, WordPress, Mailchimp en Dell hoe ze hun bedrijven hebben opgebouwd.

    Welke tegenslagen overwonnen ze? Wat was de rol van geluk?

    Raz heeft rond zijn podcast een boek met de belangrijkste lessen uitgebracht en organiseert oo How I Built This ‘Summits’.

    Afgelopen maart vertelde Raz op SxSW over het ontstaan van zijn podcast. Je kunt de lezing in het geheel terugzien:

    Deze interviewlessen haalde ik uit het gesprek met Guy Raz:

    • Om de verbeelding van zijn luisteraars te prikkelen, gebruikt Raz muziek om belangrijke momenten in het gesprek te benadrukken. Zoals een jazzmuziekje als de gast vertelt dat haar bedrijf lekker begint te lopen.
    • Raz spreekt van “geproduceerde gesprekken”. Hij spreekt zijn gast minimaal drie uur, soms zelfs vijf, en knipt het dan terug naar een uur. Zijpaadjes sneuvelen als eerste. Hij laat ‘uuh’-s en versprekingen er wel in – het gesprek moet wel echt als een gesprek blijven klinken. Les hieruit: neem veel langer op dan je podcast duurt. Ik ga de opnametijd van Jonge Jaren verdubbelen.
    • Raz leest zo’n acht uur over zijn gast voordat het gesprek begint. Als hij dit carrièreoverzicht heeft, gaat hij na welke dingen nog onduidelijk zijn. Witte vlekken op de wereldkaart van de ondernemer. Die vlekken vraagt Raz vervolgens naar.
    • Vaak is de gast die witte vlekken ook alweer vergeten. Daarom vertellen ze vaak dingen voor het eerst bij Guy Raz. “Poking around to trigger memories”, noemt hij zijn eigen interviewstijl.

    Geïnteresseerd in meer interviewlessen? Bekijk hier de collectie

  • Met POM organiseerden we een live-evenement in Amsterdam. Het was een theatraal en opgetogen samenzijn met onze 450 luisteraars.

    Jeroen Wollaars (Nieuwsuur) en Janine Abbring (Zomergasten) deelden er hun interviewlessen.

    Dit stak ik van ze op:

    Ga het bruggetje van ongemak over

    Als je een gedachte in je hoofd hebt tijdens het interview die je niet durft uit te spreken, is het hoogstwaarschijnlijk precies de vraag die je moet stellen. Zo deelde Janine tijdens Zomergasten met veel schroom de gedachte dat schrijver Maxim Februari als transman de ‘ideale man’ voor een vrouw is omdat hij begrijpt hoe het is om vrouw te zijn. Dat leverde een heel oprecht gesprek op over zijn haters. Jeroen: “Je moet het bruggetje van ongemak over” en “als je merkt dat je bang wordt van een vraag, is het waarschijnlijk precies de goede vraag.”

    Wees charmant kritisch

    Ik vertelde dat ik in interviews niet graag een keiharde confrontatie aanga, omdat ik dan vrees voor een loopgraveninterview (terwijl ik graag samen iets wil verkennen). Jeroen adviseerde me dat wel te doen, maar dan wel op charmante wijze, zodat de noodzakelijke chemie behouden blijft: “Met vriendelijkheid bereik je over het algemeen veel meer”. Geïnterviewden vinden het juist dan vaak prettig om uitgedaagd te worden en zichzelf te moeten verduidelijken, aldus Jeroen. Zoals Jeroen Pauw mooi schmierend kan zeggen: “Maar had u nu zelf het idee dat u antwoord gaf op de vraag?”.

    Voorbereiden, en dan loslaten

    Open deur, maar: goede voorbereiding is cruciaal. Janine opereert als een jazzmuzikant. Door zich zeer grondig voor te bereiden – zo leest ze alle boeken van een schrijver die ze te gast heeft en gaat ze eerst op de koffie – durft ze tijdens het interview die voorbereiding los te laten en haar nieuwsgierigheid te volgen. En Jeroen vult van tevoren dit Notion-template in:

    Het Notion-template dat Jeroen van tevoren invult

    Je kunt het hele gesprek met Jeroen en Janine op Podimo beluisteren.

    Foto: Dorien Pfauth

  • Voor POM en Jonge Jaren ben ik altijd op zoek naar goede interviewtips. Tim de Gier attendeerde me op het volgende filmpje van Alex Blumberg, de man die This American Life en podcastproductiehuis Gimlet bedacht:

    In een podcast is het belangrijk om een gast verhalen te laten vertellen. Om dat voor elkaar te krijgen, adviseert Blumberg de volgende vragen stellen:

    • ‘Vertel me eens over de tijd dat…’
    • Het is een goed teken als een geïnterviewde dialoog napraat. Wat Wilfried de Jong bijvoorbeeld in Jonge Jaren deed:

    Ik kwam laatst bij de groenteboer iemand tegen, en ik denk ‘ik ken die kop’ en hij zei ‘Wilfried’ en ik zei ‘Hé Michael’. Die had bij mij op de middelbare school gezeten, wat is het dertien, veertien jaar oud, is dat de middelbare school? Maar nog lager zelfs gezeten. En ik zei: ‘Michael Scheffer, volgens mij. Jij wilde een hele mooie vrouw hebben, je wilde rijk worden en je wilde arts worden.’ Toen zei hij ‘dat is alle drie gelukt, en ben ik nog steeds’, dat zei hij. Dus hij was getrouwd, voor zijn gevoel met een mooie vrouw, dat kon ik niet verifiëren, en ik kon de rest ook niet verifiëren. Maar hij was in ieder geval arts geworden en hij was heel rijk. Ik zeg ‘dat zei je toen al man’ en dat is het gewoon geworden. Het was een zestiger! Dat vond ik ongelofelijk want ik wist het totaal niet wat ik wilde worden en ik zeg nu nog tegen mensen voor de grap ‘ik weet het eigenlijk nog steeds niet, maar het maakt me nu niet meer uit’.

    Wilfried de Jong in Jonge Jaren

    Vraag daarom: ‘Kun je me vertellen hoe het gesprek ging?’. Dan gaat de gast als het goed is het gesprek reproduceren.

    • ‘Vertel me over de dag dat je je realiseerde dat…’
    • Welke stappen moest je nemen om van punt A tot punt B te komen?
    • Om oprechte emotie en reflectie aan je gast te ontlokken: ‘Hoe voelde je je daardoor?’

    ‘Het is net therapie’, volgens Blumberg.

  • Om beter te worden in het interviewen van mijn gasten voor Jonge Jaren, verslond ik de laatste tijd boeken, artikelen en, jawel, interviews over interviewen. Ik blijf interviewen ontzettend uitdagend vinden en heb nog veel te leren, maar het leek me leuk de tot nu toe opgedane kennis alvast te delen.

    Want ook als je niet interviewt, komt het goed kunnen stellen van vragen vaak van pas. Of het nou om een sollicitatiegesprek gaat, of een gesprek met een vriend: het is een vaardigheid die je helpt bij het brengen van diepgang in gesprekken en dat waar het écht om draait naar boven te halen.

    (meer…)
  • In de eerste paar jaar dat ik blogde, gebruikte ik m’n eigen publicatie om in contact te komen met journalistieke helden. In televisiestudio’s maakte ik me los van het klapvee voor een interview met bijvoorbeeld Matthijs van Nieuwkerk. In New York interviewde ik vrijwel alle Nederlandse correspondenten. Na een debat sprak ik de toenmalige chef van nrc.next aan, Hans Nijenhuis, en mocht ik na het interview bij die krant komen werken. Afgezien van Jort Kelder heeft niemand ooit zo’n interview geweigerd. Daar leid ik maar uit af dat 1) weinig jonge journalisten om interviews vragen, Van Nieuwkerk zou bij de driehonderdste keer wel nee hebben gezegd, vermoed ik, en 2) dat ze met plezier over hun werk praten. Ik adviseer u dan ook van harte hetzelfde te doen. Ter inspiratie het verhaal een middelbare scholier die 1963 honderdvijftig schrijvers aanschreef, waaronder de Grote der Aarden.

    (meer…)