Verkenning van media en intentioneel leven

Door Ernst-Jan Pfauth, mediacolumnist bij NRC en presentator van POM.

Abonneer je op de nieuwsbrief van Ernst-Jan. Ontvang net als 7.000 anderen nieuwe artikelen over intentioneel leven.

Nieuwste artikelen


  • Ben je media-ondernemer? Dan heb je vast iets aan het Disney-model

    Binnenkort brengen we in POM een ode aan Disney, met radiodj Michiel Veenstra. Ik heb er zin in, want de bedrijfsvoering van het vroege Disney inspireert me al jaren.

    Walt Disney heeft de eerste decennia van zijn carrière obsessief animatiefilms gemaakt. Alle opbrengsten stak hij direct weer in zijn nieuwe film. Geld was geen doel, slechts een middel:

    “If you want to know the real secret of Walt’s success,” longtime animator Ward Kimball would say, “it’s that he never tried to make money. He was always trying to make something that he could have fun with or be proud of.”

    Maar als je er altijd te weinig van hebt, kan geld behoorlijk afleiden. De eerste paar hoofdstukken van de geweldige Disney-biografie van Neal Gabler gaan vrijwel alleen maar over geldzorgen.

    Gelukkig kwam in 1932 Kay Kamen in het leven van Disney. Deze merchandise-handelaar zag een groot commercieel potentieel in de animatiepersonages van Disney.

    En daarmee een einde aan de geldzorgen.

    (meer…)
  • Vette onderzoeksvideo van Vox en The Pudding, waarin twee datajournalisten in tweeëntwintig minuten het effect van een TikTok-hit uitpluizen:

    Video door Vox

    Een paar observaties:

    • De distributiekracht van TikTok is ongekend. Zoals eerder beschreven kunnen videos en liedjes door de ingebouwde sample-functie van TikTok snel viraal gaan.
    • Als een liedje het goed doet op TikTok, werkt het ook op Spotify. Na een liedje te hebben gehoord op TikTok, willen mensen het afspelen op Spotify. Door die vele aandacht belanden de liedjes vervolgens ook in redactionele afspeellijsten. Gevolg: artiesten met een TikTok-hit zien hun maandelijkse plays door het dak gaan.
    • De TikTok-Spotify-Pipeline zorgt ervoor dat artiesten betere deals krijgen van platenlabels. Een standaard platendeal in de VS heeft een royaltieverdeling van 85% voor het label en 15% voor de artiest. Alle masters zijn van het label. Maar als een artiest zelf al voor distributie kan zorgen, heeft ie een goede onderhandelingspositie (leverage!). Daardoor bieden labels steeds vaker fifty/fifty-deals aan, waarbij de artiest eigenaar van de masters blijft en alleen een licentie verkoopt.
    • Maar waarom zou je überhaupt bij een label gaan als je zelf de wereldwijde distributie kunt regelen? Uit de data van Vox blijkt dat steeds meer artiesten die een hit hebben gehad in de Spotify Top 200 lekker voor zichzelf blijven werken.

    Meer artiesten blijven onafhankelijk! Ze innen zelf Spotify-cheques, verkopen hun eigen merchandise en toeren de wereld rond. Mooie middelvinger naar de gulzige middleman.

    Hoewel, ‘onafhankelijk’, ze zijn natuurlijk wel overgeleverd aan de grillen van het TikTok-algoritme. Drie tot vijf keer per dag posten, luidt het devies. Bovendien moet je een aantal banen combineren:

    Still uit de video van Vox

    Dat je niet denkt dat het die onafhankelijke artiesten aan komt waaien.

  • Toen Stephen King in 2003 Amerika’s meest prestigieuze literaire onderscheiding ontving, deed dat veel stof opwaaien. Want zijn boeken – zoals The Shining, Carrie en The Green Mile – zijn géén literatuur, aldus enkele poortwachters.

    In een vlammend dankwoord maakt hij die critici onschadelijk door ze te omarmen (iedereen die discussieert over literatuur is een vriend). Maar daar wil ik het verder niet over hebben.

    Want King vertelt indrukwekkend over zijn jonge jaren. Een tijd van armoede voor zijn gezin met twee kinderen:

    There were some hard, dark years before Carrie. We had two kids and no money. We rotated the bills, paying on different ones each month. I kept our car, an old Buick, going with duct tape and bailing wire. It was a time when my wife might have been expected to say, “Why don’t you quit spending three hours a night in the laundry room, Steve, smoking cigarettes and drinking beer we can’t afford? Why don’t you get an actual job?”

    Maar zijn vrouw – Tabitha King – deed dat niet.

    (meer…)
  • Voormalig topadvocaat Willem Jonkers (bekend van Bouwfonds-zaak) in de Quote van april 2022:

    Zelfs nadat [mijn vader] een belletje kreeg dat ik vaak spijbelde. Ik deed niks geks, hoor, vaak had ik gewoon geen zin. Toen werd ik ontboden bij de conrector. Die had mij moeten schorsen, want het was schandalig hoe vaak ik er niet was. Maar die man had ook wel door dat dat me niets zou kunnen schelen, dat-ie me dan kwijt was. Dus in plaats daarvan zei hij dat ik vooral mijn cijfers boven de 7 moest houden. Mijn vader zei altijd dat je een tweedeling kunt maken: er zijn mensen met ruime geesten en mensen met enge geesten. Deze conrector behoorde duidelijk tot de eerste categorie. Als hij de regeltjes had gevolgd, was ik een drop-out geweest. Maar hij zag dat ik dingen op mijn eigen manier moest kunnen doen.

    Willem Jonkers (vetgedrukt door mij)

    Ruim denken is risicovol, maar het zo waard.

  • Met POM organiseerden we een live-evenement in Amsterdam. Het was een theatraal en opgetogen samenzijn met onze 450 luisteraars.

    Jeroen Wollaars (Nieuwsuur) en Janine Abbring (Zomergasten) deelden er hun interviewlessen.

    Dit stak ik van ze op:

    Ga het bruggetje van ongemak over

    Als je een gedachte in je hoofd hebt tijdens het interview die je niet durft uit te spreken, is het hoogstwaarschijnlijk precies de vraag die je moet stellen. Zo deelde Janine tijdens Zomergasten met veel schroom de gedachte dat schrijver Maxim Februari als transman de ‘ideale man’ voor een vrouw is omdat hij begrijpt hoe het is om vrouw te zijn. Dat leverde een heel oprecht gesprek op over zijn haters. Jeroen: “Je moet het bruggetje van ongemak over” en “als je merkt dat je bang wordt van een vraag, is het waarschijnlijk precies de goede vraag.”

    Wees charmant kritisch

    Ik vertelde dat ik in interviews niet graag een keiharde confrontatie aanga, omdat ik dan vrees voor een loopgraveninterview (terwijl ik graag samen iets wil verkennen). Jeroen adviseerde me dat wel te doen, maar dan wel op charmante wijze, zodat de noodzakelijke chemie behouden blijft: “Met vriendelijkheid bereik je over het algemeen veel meer”. Geïnterviewden vinden het juist dan vaak prettig om uitgedaagd te worden en zichzelf te moeten verduidelijken, aldus Jeroen. Zoals Jeroen Pauw mooi schmierend kan zeggen: “Maar had u nu zelf het idee dat u antwoord gaf op de vraag?”.

    Voorbereiden, en dan loslaten

    Open deur, maar: goede voorbereiding is cruciaal. Janine opereert als een jazzmuzikant. Door zich zeer grondig voor te bereiden – zo leest ze alle boeken van een schrijver die ze te gast heeft en gaat ze eerst op de koffie – durft ze tijdens het interview die voorbereiding los te laten en haar nieuwsgierigheid te volgen. En Jeroen vult van tevoren dit Notion-template in:

    Het Notion-template dat Jeroen van tevoren invult

    Je kunt het hele gesprek met Jeroen en Janine op Podimo beluisteren.

    Foto: Dorien Pfauth

  • In 2020 schreef ik een aantal artikelen over mijn fascinatie voor de FIRE-beweging. Onder andere over de negen stappen die ik zette naar financiële onafhankelijkheid.

    Inmiddels heb ik vrijwel alles beschreven wat ik vind interessant aan FIRE (Financial Independence, Retire Early). Behalve één ding: ik heb nooit goed uitgelegd waarom ik er – na jaren van ontevredenheid over mijn financiën – in 2017 eindelijk aan begon.

    Dat kwam door één man. Peter Adeney, alias Mr. Money Mustache, trok me over de streep. Hij is een volstrekt origineel figuur, schrijft ongelooflijk overtuigend, en is hier en daar onuitstaanbaar in zijn bezuinigingsdrang.

    Het leek me interessant om hem eens te portretteren en zijn belangrijkste ideeën op een rijtje te zetten. Bijvoorbeeld waarom FIRE bijvoorbeeld niet om rijkdom draait, maar om vrijheid.

    Als je Adeney nog niet kent, is dit hopelijk een goede introductie. Heb je hem wel al gelezen? Dan hoop ik dat onderstaand overzicht van zijn ideëen alsnog enthousiasmerend werkt voor je eigen FIRE-reis.

    (meer…)
  • Als je iemands werk bewondert, vergeet je af en toe dat die persoon ooit het vak heeft moeten leren. Dat is zonde, want voor je het weet denk je dat jij wel nooit zo goed gaat kunnen worden, omdat je huidige werk in geen vergelijking staat tot het briljante werk van je voorbeeld.

    Daarom maak ik Jonge Jaren en daarom luisterde ik met veel plezier naar twee gesprekken van schrijver Michael Lewis (bekend van Moneyball en The Big Short).

    Samen met audiojournalist Ira Glass (This American Life) en auteur George Saunders (Tenth of December) blikt Lewis terug op hun oude werk. Ze lachen om zinnen als ‘you could almost hear them thinking’ en oersaaie reportages over supermarkten. 

    Wat was het punt waarop ze ‘hun stem’ gevonden hadden? Als je het plezier dat ze in hun werk hebben daadwerkelijk kunt horen of lezen in hun werk. Voor Ira Glass was het een reportage in de Oreo-fabriek. Voor George Saunders toen hij zijn manier van borrelpraat voeren ook op papier ging gebruiken. Voor Michael Lewis toen hij zijn ervaringen uit schimmige boiler rooms neerpende.

    Dat duurde bij hen alle drie járen.

  • Sinds we weten dat Twitter van Elon wordt, zijn er drie dominante narratieven:

    1. Het is eng dat een miljardair zo’n belangrijk medium koopt (Eens. Al vond ik het ook eng dat zo’n invloedrijk medium beursgenoteerd is en dus gericht op winstmaximalisatie in plaats van haar rol in de democratie)
    2. Maar vrijheid van meningsuiting dan? (Ik maak gebruik van de vrijheid om nog even geen mening te hebben hierover)
    3. Hoe gaat Twitter de aankoopsom van 44 miljard dollar waard zijn?

    Over dat laatste punt vliegen de analyses me om de oren van bloggers die ik heel graag lees. Eerst Ben Thompson (maak er twee bedrijven van: TwitterServiceCo en TwitterAppCo), toen Nathan Baschez (geef iedereen de kans een eigen algoritme voor Twitter aan te bieden) en nu van Packy McCormick.

    Die komt met een spot on observatie over Twitters commerciële potentieel die een open deur lijkt, maar waar hij nu op geweldige wijze de woorden aan geeft.

    Twitter lekt geld

    McCormick denkt dat Twitter een app-ecosysteem a la WeChat moet ontwikkelen. Twitter heeft immers een heel dominante positie als een plek waar bedrijven klanten vinden (denk aan content marketing en inhaak-tweets) en met ze communiceren (denk aan DM’s voor web care). Alleen omdat je vrijwel niets op het platform kunt kopen, lekt er geld weg:

    The fun thing about building platforms and primitives is that the swarm will figure out way more compelling projects than I can imagine sitting here, but the benefit to Twitter is clear: stop letting people discover things on-platform and purchase off-platform

    If We Ruled the Tweets van Packy McCormick

    Ik heb dit als gebruiker ook gemerkt. Van alle boeken, tickets en lidmaatschappen die ik via Twitter verkocht, zag het medium geen cent van terug.

    Als andere bedrijven hun producten kunnen integreren met Twitter, kan het medium bakken geld verdienen met commissies.

    McCormick noemt een aantal voorbeelden, zoals meer integratie van bedrijven in Twitter DM’s. Handig als KLM automatisch je vlucht kan zien bijvoorbeeld, als ze ooit weer eens aan web care gaan doen. In China is dit doodnormaal, daar DM’en zelfs journalisten met lezers.

    Of native integratie van populaire nieuwsbrief- en podcastapps.

    Een van de meest prikkelende ideeën vond ik dat je je Twitter-profiel – “the most underdeveloped real estate on the internet” – en bijbehorende connecties zou kunnen gebruiken voor het communiceren met andere services (denk aan een event op Zoom of het streamen van een game). Of, jawel: “Twitter profiles could be the portal to the Open Metaverse”.

    Andere interessante punten uit het artikel:

    • Hij benadrukt het belang van de kleine groep ‘power users’. Zij zorgen ervoor dat de andere gebruikers ook mee blijven doen. Stukkie Pareto-principe in de praktijk. McCormick stelt zelfs voor dat ze via een Twitter DAO een bestuurszetel krijgen.
    • Dat blauwe vinkje beschikbaar maken aan iedereen, voor een kleine maandelijkse fee. Dat maakt Twitter betrouwbaarder als identificatiemethode en levert het bedrijf miljarden op.
    • Een aantal van de plannen die Musk aan investeerders pitcht zijn gelekt aan The New York Times. Daaruit blijkt dat abonnementen een cruciale rol gaan spelen. McCormick vindt dat logisch. Twitter is niet een sociaal netwerk a la Facebook maar een professioneel netwerk a la LinkedIn. En laatstgenoemde haalt grote meerderheid omzet uit abonnementen als LinkedIn Premium (maak ik zelf ook gebruik van). Voordat LinkedIn verkocht werd aan Microsoft, kwam slechts 18 procent van de omzet uit advertenties.
  • Ergens in 2016 ben ik gestopt met het lezen van mijn RSS-feeds. Als ik me het goed herinner omdat ik me volledig wilde richten op de Engelstalige campagne van De Correspondent.

    Maar bij De Correspondent ben ik recent gestopt en in dit nieuwe bestaan heb ik weer zin om weer RSS-feeds te lezen.

    Mijn login bij rss-lezer Feedly deed het nog. Daardoor zag ik alle feeds die ik in 2016 volgde. Alsof je een kamer inloopt waar je zes jaar niet in bent geweest. Onder het laagje stof vind je een mooi tijdsbeeld.

    Vier observaties:

    1. Veel persoonlijke bloggers zijn gestopt. Van de bijna honderdvijftig feeds waren er zestien sites niet meer bereikbaar. Een stuk of zestig waren al een jaar of langer niet bijgewerkt. Voornamelijk persoonlijke blogs waren verdwenen. Mijn tabje ‘vrienden’ toonde vijf blogs die al vijf jaar niet waren bijgewerkt.
    2. Enkele populaire blogs zijn in content farms veranderd. Sites als Lifehacker en Problogger volgde ik destijds graag. Nu zitten ze onder de advertenties of recyclen ze oud werk. Een groot aantal populaire blogs lijken nu melkkoeien van mediabedrijven te zijn geworden.
    3. Bloggers als John Gruber (Daring Fireball) en Seth Godin zijn jaloersmakend consistent. Ze bloggen nog steeds even enthousiast en hoogwaardig als zes jaar geleden. Geef mij alsjeblieft tien procent van die vasthoudendheid en ik ben tevreden.
    4. Het voelt vertrouwd en motiverend om weer blogs te volgen en bovendien om zelf stukjes te tikken. Geen idee hoe lang ik het volhoud – ik ben geen Seth of John – maar voor nu voelt het heel leuk om mijn POM-items en NRC-columns voor te bereiden door RSS-feeds te lezen en hardop na te denken op deze blog.

    Mijn RSS-feed kan na zes jaar wel wat nieuwe feeds gebruiken. Voor elke blogger die stopte, is er vast weer een blogger bijgekomen.

    Daarom de vraag: welke blogs en sites volg jij graag?

  • Voor POM en Jonge Jaren ben ik altijd op zoek naar goede interviewtips. Tim de Gier attendeerde me op het volgende filmpje van Alex Blumberg, de man die This American Life en podcastproductiehuis Gimlet bedacht:

    In een podcast is het belangrijk om een gast verhalen te laten vertellen. Om dat voor elkaar te krijgen, adviseert Blumberg de volgende vragen stellen:

    • ‘Vertel me eens over de tijd dat…’
    • Het is een goed teken als een geïnterviewde dialoog napraat. Wat Wilfried de Jong bijvoorbeeld in Jonge Jaren deed:

    Ik kwam laatst bij de groenteboer iemand tegen, en ik denk ‘ik ken die kop’ en hij zei ‘Wilfried’ en ik zei ‘Hé Michael’. Die had bij mij op de middelbare school gezeten, wat is het dertien, veertien jaar oud, is dat de middelbare school? Maar nog lager zelfs gezeten. En ik zei: ‘Michael Scheffer, volgens mij. Jij wilde een hele mooie vrouw hebben, je wilde rijk worden en je wilde arts worden.’ Toen zei hij ‘dat is alle drie gelukt, en ben ik nog steeds’, dat zei hij. Dus hij was getrouwd, voor zijn gevoel met een mooie vrouw, dat kon ik niet verifiëren, en ik kon de rest ook niet verifiëren. Maar hij was in ieder geval arts geworden en hij was heel rijk. Ik zeg ‘dat zei je toen al man’ en dat is het gewoon geworden. Het was een zestiger! Dat vond ik ongelofelijk want ik wist het totaal niet wat ik wilde worden en ik zeg nu nog tegen mensen voor de grap ‘ik weet het eigenlijk nog steeds niet, maar het maakt me nu niet meer uit’.

    Wilfried de Jong in Jonge Jaren

    Vraag daarom: ‘Kun je me vertellen hoe het gesprek ging?’. Dan gaat de gast als het goed is het gesprek reproduceren.

    • ‘Vertel me over de dag dat je je realiseerde dat…’
    • Welke stappen moest je nemen om van punt A tot punt B te komen?
    • Om oprechte emotie en reflectie aan je gast te ontlokken: ‘Hoe voelde je je daardoor?’

    ‘Het is net therapie’, volgens Blumberg.

  • Wat TikTok heel aantrekkelijk maakt voor nieuwe makers is dat een video uit het niets heel populair kan worden.

    Dat komt omdat het algoritme aan elke gebruiker op de ‘For You’-tab videos presenteert die heel goed bij hun individuele smaak past. Daar kan ook een video tussenzitten van iemand met slechts een paar volgers.

    Daardoor heeft TikTok in vergelijking met volgers-gedreven netwerken als Instagram een redelijk level playing field.

    Zo wist de maker van de app Locket met een kakelvers TikTok-account toch een virale video te creëren die zijn service lanceerde:

    Moss credits Locket’s rapid adoption to going viral on TikTok, where he published videos to an accompanying company account for Locket where he could show off the app in action. His video received some 100,000 views over just a couple of days. Other TikTok users then began making their own content featuring the app and the custom sound used on the original Locket video.

    Locket, an app for sharing photos to friends’ homescreens, hits the top of the App Store

    Maar dat algoritme heeft ook een nadelige kant. Het filtert namelijk op woorden die het niet zo lekker doen in een commerciële context. Want uiteindelijk blijven het bedrijven die content zoeken die lekker samengaat met advertenties. ‘Brand safe’, noemen ze dat, en woorden als ‘dood’, ‘homofobie’ en ‘LGBTQ’ zijn volgens TikTok, Instagram en andere netwerken niet ‘brand safe’.

    Terwijl het wel belangrijke onderwerpen zijn. Bijvoorbeeld als je zelfdoding of discriminatie bespreekbaar wilt maken in je video.

    Makers kregen door dat het algoritme hun videos benadeelde. Daarom begonnen ze alternatieve woorden te gebruiken:

    • ‘Unalive’ in plaats van ‘dead’
    • ‘Panini’ in plaats van ‘pandemic’
    • ‘Accountants’ in plaats van ‘sex workers’
    • ‘Leg booty’ in plaats van ‘LGBTQ’

    Of emojis. Posts over de oorlog in Oekraïne kun je herkennen aan 🌻 en dit, 🌽, dit is porno.

    Taylor Lorenz beschrijft deze ontwikkeling in The Washington Post. En hoewel de aanleiding droevig is – belangrijke onderwerpen krijgen geen aandacht om ze niet lekker liggen bij adverteerders – vind ik de creativiteit die uit algospeak spreekt bemoedigend.

  • Om beter te worden in het interviewen van mijn gasten voor Jonge Jaren, verslond ik de laatste tijd boeken, artikelen en, jawel, interviews over interviewen. Ik blijf interviewen ontzettend uitdagend vinden en heb nog veel te leren, maar het leek me leuk de tot nu toe opgedane kennis alvast te delen.

    Want ook als je niet interviewt, komt het goed kunnen stellen van vragen vaak van pas. Of het nou om een sollicitatiegesprek gaat, of een gesprek met een vriend: het is een vaardigheid die je helpt bij het brengen van diepgang in gesprekken en dat waar het écht om draait naar boven te halen.

    (meer…)